TBMM'de Kabul Edilen Kanunla Doğum İzni Uzatıldı ve Sosyal Medyaya 15 Yaş Sınırı Getirildi

TBMM'den Önemli Sosyal Hizmet ve Aile Politikası Düzenlemeleri

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın öncülüğünde hazırlanan 'Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ni kabul ederek yasalaştırdı. Bu kapsamlı düzenleme, sosyal hizmetlerin etkinliğini artırmayı, aile yapısını güçlendirmeyi, çocuk korumasını ön plana çıkarmayı ve dijital platformlardaki çocuk güvenliğini sağlamayı hedefliyor. Hukuk profesyonelleri açısından, kanunun getirdiği yenilikler hem idari hem de cezai yaptırımlar bağlamında dikkat çekici olup, müvekkil danışmanlığında sıkça başvurulacak hükümler içeriyor.

Darülaceze ve Koruyucu Aile Teşvikleri

Kanun, Darülaceze'ye yapılacak yardımları vergi istisnalarına tabi tutuyor. Gıda, temizlik malzemesi, giyecek, yakacak ve nakdi bağışlar gelir vergisi kapsamından çıkarılıyor. Bu düzenleme, hayırseverlerin teşvik edilmesini amaçlarken, vergi hukuku uzmanlarının müvekkillerine danışmanlık yaparken dikkate alması gereken bir istisna oluşturuyor.

Devlet memurlarının koruyucu aile sistemine katılımını artırmak için isteğe bağlı 10 gün ek izin hakkı tanınıyor. Sosyal Hizmetler Kanunu'na eklenen yeni tanımlar arasında 'İhtisaslaştırılmış Çocuk Evleri Sitesi', 'Çocuk Evleri Sitesi', 'Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Merkezi', 'İhtisaslaşma', 'Sosyal ve Ekonomik Destek', 'Koruyucu Aile' ve 'Merkezi İzleme Sistemi' yer alıyor. Bu kavramlar, koruyucu aile modelini geliştirerek devlet korumasındaki çocukların aile ortamında büyümesini teşvik ediyor.

Koruyucu ailelerde eşlerden birinin kısmi çalışma durumunda sosyal güvenlik primleri, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre günlük alt sınır üzerinden devlet tarafından karşılanacak. Ödeme belgesi ibrazı şartıyla aylık ödemelere ilave edilecek bu destek, sistemin sürdürülebilirliğini artırıyor.

Yaşlı ve Muhtaçlara Yönelik Düzenlemeler

65 yaş üstü vatandaşlar ile muhtaç, güçsüz ve kimsesiz bireylere ödenen aylıkların iadesinde kanuni faiz uygulanacak. Gerçeğe aykırı belgeyle hak kazanılan aylıklar, ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar faizle geri alınacak. Belgeyi düzenleyen veya kullananlar hakkında cezai kovuşturma yolu açılıyor. Bu hüküm, idari para cezaları ve ceza davalarında avukatların sıkça karşılaşacağı bir alan yaratıyor.

Kapatılan yatılı kuruluşlarda hizmet sürekliliği için valilikler yetkili kılınıyor. Nakil yapılamayan bireylere 6 aya kadar süre tanınırken, personel geçici görevlendirmelerle desteklenecek. Sosyal hizmet birimlerinde tehdit, baskı veya özgürlük kısıtlaması içeren eylemler için valilikçe tedbir alınabilecek; kovuşturma sonuçlanana dek sürecek bu tedbirler, idari hukuk pratiğini etkileyecek.

Devlet koruması altındaki gençlerin istihdam hakkından yararlanabilmesi için en az 5 yıl bakım veya koruyucu aile modelinden fiilen yararlanma şartı getiriliyor. Reşit olma tarihi itibarıyla devam eden yararlanma, Türk vatandaşı olma, 14 yaşını doldurma, 90 günden fazla izinsiz ayrılmama, ortaöğretim mezuniyeti, 18 yaşını doldurma ve korunma kararından itibaren 5 yıl içinde başvuru zorunlu.

Yatılı Kuruluşlarda Güvenlik ve İzleme Sistemleri

Yatılı sosyal hizmet kuruluşlarına yazılım destekli kamera sistemleri zorunlu hale geliyor. Hizmet kalitesini artırmak, güvenliği sağlamak, acil müdahaleyi hızlandırmak ve suçları önlemek amacıyla Merkezi İzleme Sistemi entegre ediliyor. Kişisel veriler, adli veya idari soruşturma dışında 2 yıl sonra silinecek; mahkeme kararı olmadan paylaşım yasak. Anonimleştirilmiş verilerle kamu hizmetleri iyileştirilebilecek.

Bakanlık, hizmet yararlanıcılarını belirlemek için gerçek ve tüzel kişilerden taşınır-taşınmaz, sosyal güvenlik, sağlık, gelir-gider, nüfus ve mali verileri talep edebilecek. Bu veri paylaşımı, KVKK uyumunu zorunlu kılıyor ve hukukçular için gizlilik ihlali davalarında kritik rol oynayacak.

Doğum İzni ve Toplu Taşıma Destekleri

Kadınların doğum izni dramatik şekilde uzatılıyor: Doğum öncesi 8 hafta, sonrası 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta ücretli izin. Sağlıklıysa doktor onayıyla doğum öncesi 2 haftaya indirilebilecek. Çoğul gebelikte 26 haftaya çıkıyor; ardından ücretsiz izin hakkı var. Eş doğum yapan erkek işçilere 10 gün babalık izni tanınıyor. Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, Sahil Güvenlik ve Jandarma Kanunları'nda da benzer uzatmalar yapılıyor.

Toplu taşıma ücretsiz/indirimli kullanım esasları bakanlık yönetmeliğiyle düzenlenecek. Belediyelere gelir desteği ödeneği ayrılıyor.

Suçluların Çocuk Yoğun Alanlarda Çalışma Yasağı

Cinsel saldırı, çocuk istismarı, reşit olmayanla ilişki, uyuşturucu ticareti, fuhuş, insan ticareti ve kasten öldürme mahkumiyetliler, çocuk yoğun alanlarda çalışamayacak; ruhsat/izin verilmeyecek.

Sosyal Medya ve Oyun Platformları Düzenlemeleri

Oyun platformları derecelendirilmemiş içerikleri en yüksek yaşa göre sunabilecek; çıkarma yükümlülüğü var. Sosyal ağ sağlayıcıları 15 yaş altı çocuklara hizmet veremeyecek; 15+ için ayrıştırılmış hizmet ve tedbirler zorunlu. Ebeveyn kontrol araçları (hesap denetimi, ücretli işlem onayı, süre sınırlama) sağlanacak. Aldatıcı reklamlar engellenecek.

Türkiye'den 10 milyon+ günlük erişimli platformlar, acil kararlarda 1 saatte uyacak; içerik kaldırma erişim engeli kararlarını sitesinde duyuracak. Uygulamayanlara küresel ciro %3'üne varan idari para cezası; 30 gün ödenmezse reklam yasağı, 3 ayda BTK bant genişliğini %50 daraltma için sulh ceza hakimliğine başvuracak.

Bu kanun, sosyal hizmetler, aile hukuku, vergi istisnaları, KVKK ve dijital hukuk alanlarında avukatlara yeni fırsatlar sunuyor. Uygulamada çıkacak Yargıtay ve idari yargı kararları yakından takip edilmeli.