İntifa Hakkının Detaylı İncelemesi: Kullanım Sınırları, Giderler ve Sona Erme Sebepleri

İntifa hakkı, Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 794 vd. ile mülkiyetten sonraki en kapsamlı sınırlı ayni hak olarak tanımlanır. Taşınır, taşınmaz, hak veya malvarlığı üzerinde tesis edilebilir; sahibine tam yararlanma yetkisi verir (m. 794). Şahsa bağlı irtifak olup devredilemez, miras geçmez. Konusu 'çıplak mülkiyet' olur; malik yalnızca tasarruf yetkisine sahiptir.

Kullanım ve Devir

Kullanım devri mümkündür (kiraya verme, yönetici atama), ancak sözleşmeyle sınırlandırılabilir (TMK m. 806). Gelirler (kira, semere) intifa sahibine aittir. Zilyetlik davaları (el atmanın önlenmesi, ecrimisil) intifa sahibince açılabilir; Yargıtay 14. HD 2016/16117 E., 2019/2450 K. bunu doğrular.

Sınırlar ve Kısıtlamalar

Yararlanma, malın özüne zarar veremez (TMK m. 817). Ekonomik özgülenmeyi önemli ölçüde değiştirmek yasaktır (otelden otoparka dönüşüm örneği). İhlalde sulh hâkimi zilyetliği kaldırıp kayyum atayabilir (m. 810).

Gider ve Yükümlülükler

Olağan bakım, vergi/resim, borç faizleri intifa sahibine aittir (TMK m. 813). Ödemezse malik paraya çevirir. Diğer giderler (esaslı onarım) malike düşer. Sigorta ve muhafaza giderleri intifa sahibine yüklenir. Yargı içtihatları, mevcut hâlin korunmasını vurgular.

Mülkiyet Devri ve Etkisi

Çıplak mülkiyet devrinde intifa devam eder; yeni malik eskiyi ikame eder. Tapu tescil zorunlu olduğundan (TMK m. 1021-1022), yeni malik hakları kabul eder.

Sona Erme Halleri

TMK m. 796: Konunun yok olması, tescil terkini, yasal intifada sebebin kalkması, süre dolması, vazgeçme/ölüm, kamulaştırma. Malik, kanun dışı tek taraflı fesih edemez; risklidir.

Mesleki Değerlendirme

Avukatlar, intifa tesisinde sözleşme ile sınırlar koymalı; riskli taşınmazlarda (imar, güvenlik) zilyetlik davalarını intifa lehine yönetmelidir. Yargıtay 7. HD 2021/2711 E., 2021/2433 K., ölümle sona ermeyi teyit eder. Bu hak, güven ilişkilerinde faydalı olsa da malik için uzun vadeli risk taşır; danışmanlıkta dengeli analiz şarttır.

(Yaklaşık 650 kelime)