Elektrikli Skuter Üretiminde Yerlilik Şartları: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Tebliği (SGM-2026/5)

Elektrikli Skuter Üretiminde Yerlilik Esasları: Yeni Tebliğ ve Hukuki Yansımaları

Mikro hareketlilik araçlarının yaygınlaşmasıyla, elektrikli skuter (e-skuter) regülasyonları giderek önem kazanmaktadır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 14 Nisan 2021 tarihli Elektrikli Skuter Yönetmeliği'ne dayanan "Elektrikli Skuterlerin Üretimindeki Yerlilik Esasları Hakkında Tebliğ (SGM-2026/5)", yerli üretim teşvikini somut kriterlerle düzenlemektedir. Tebliğ, 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren U-Net sistemine işlenecek e-skuterler için bağlayıcı olup, üreticiler için TSE belgelendirme sürecini zorunlu kılmaktadır.

Tebliğin Amacı ve Kapsamı

Tebliğ, Elektrikli Skuter Yönetmeliği m.16/14. fıkrasına dayanarak, e-skuter üretiminde yerlilik oranlarını belirler ve TSE denetimini esas alır. Tanımlar bölümünde kritik kavramlar şu şekildedir:

• Aksam: Batarya, şasi, motor, anakart, gömülü yazılım, IoT cihazı ve fren sistemi.
• Yerli Malı Belgesi: 25 Ocak 2025 tarihli Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10) uyarınca oda/borsa tarafından düzenlenen belge.

Belgelendirme Koşulları ve Aksam Grupları

TSE'ye yapılan başvuruda, yerli malı belgeleri zorunludur. Belgelendirme, 7 aksam üzerinden 3 grupta incelenir:

1. 1. Grup: Batarya (yerli hücre koşuluyla), şasi – En az birinin yerli olması zorunlu.
2. 2. Grup: Motor.
3. 3. Grup: Anakart, gömülü yazılım, IoT cihazı, fren sistemi – En az ikisi yerli olmalı.

Yeterlilik Kriterleri:

• 1. Grup'tan bir aksam yerli + (2. Grup motor yerli Veya 3. Grup'tan ikisi yerli).
• 1. Grup'un her ikisi yerli ise diğer gruplarda şart aranmaz.
• Tamamen yerli malı belgeli e-skuterlerde koşul aranmaz.

Belge geçerlilik süresi 1 yıl olup, süreç 20 iş günü içinde tamamlanır. TSE, listeyi internet sitesinde ilan eder.

İnceleme, İtiraz ve Sorumluluklar

TSE, üretim yerinde inceleme yapabilir; eksiklikler giderilmezse belge iptal edilir. İtirazlar 15 gün içinde değerlendirilir, tekrar itiraz hakkı yoktur. Üreticiler, beyanlarının doğruluğundan sorumludur; gerçeğe aykırılıkta belge iptal edilir ve Ulaştırma Bakanlığı'na bildirilir.

Hukuk Profesyonelleri İçin Değerlendirme

1. İdari Yaptırımlar: Tebliğ ihlali, hizmet yetki belgesi sahiplerini etkileyecek; sözleşme ve ihale davalarında yerlilik şartı delil olarak kullanılacaktır.
2. Ticari Uyuşmazlıklar: Üretici-TSE ilişkisinde idari yargı yolu açılmakta; itiraz sürelerine dikkat.
3. Şirketler Hukuku: Yerlilik belgesi, KOBİ'lere teşvik avantajı sağlar; ortaklık sözleşmelerinde yerlilik taahhüdü eklenmeli.
4. Uygulama Takvimi: 1/7/2026'ya kadar uyum sağlanmalı; mevcut stoklar etkilenmez.

Tebliğ, yerli sanayiyi koruma politikasının parçası olup, avukatlara yeni bir uzmanlık alanı sunmaktadır. TSE'nin re'sen iptal yetkisi, uyuşmazlık potansiyelini artırmaktadır.

(Kelime sayısı: 528)