Ticari Satımda Teslim İspatı: Fatura Karinesinden İmzalı İrsaliyeye

Ticari Satım Sözleşmelerinde Teslimin Hukuki İspatı

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 4/2'ye göre ticari davalarda HMK delil kuralları geçerlidir; ancak tacir yükümlülükleri (TTK m. 21) özel nitelik katar. Bu analiz, fatura ispat gücünün sınırlarını, irsaliyenin üstünlüğünü ve güncel Yargıtay içtihatlarını ele alır.

Faturanın Hukuki Niteliği (TTK m. 21)

Fatura, borç doğurucu vesikadır. Alıcı, 8 gün itiraz etmezse içerik (fiyat, miktar, cins) kabul edilmiş sayılır. Ancak teslim karinesi yaratmaz; satıcı fiziki teslimi ayrıca ispatlar (Yargıtay 11. HD, 2024/6090 E., 2025/3953 K.). Fatura üzerindeki 'teslim edildi' notları tek taraflıdır, bağlayıcı değil (Yargıtay 3. HD, 2021/7253 E., 2021/12178 K.). Vade farkı ibaresi de itirazsız kabul edilmez (YİBGK 2001/1 E., 2003/1 K.).

İmzalı Sevk İrsaliyesinin Gücü

VUK m. 230/5 gereği zorunlu belge; alıcı imzası teslimi güçlü şekilde ispatlar (HMK m. 208 imza incelemesi). Teamül varsa imzalar kabul görür (Yargıtay 11. HD, 2024/1293 E., 2024/3188 K.: 11 faturada imzalı irsaliye ile 214.953,50 TL alacak kabulü). Eksiklikte kargo/ambar fişleri yardımcıdır.

Ticari Defterler ve İspat Yükü (HMK m. 222)

Usulüne uygun defter + KDV/BA kaydı güçlü karine yaratır; yük alıcıya geçer (Yargıtay 11. HD, 2023/4153 E., 2023/4857 K.). Aksi halde satıcı yazılı delille ispatlar; tanık sınırlıdır (HMK m. 190-200).

| Belge Türü | İspat Gücü | Koşul | |------------|------------|--------| | Fatura | Karine (içerik) | 8 gün itirazsız | | İmzalı İrsaliye | Güçlü Delil | Alıcı imzası | | Ticari Defter + BA | Yük Değişimi | KDV mahsubu |

Güncel İçtihatlar

• Yargıtay 11. HD 2024/1293 E.: Fiyat farkı faturaları reddetme.
• Yargıtay 3. HD 2023/1480 E.: İrsaliyeli fatura + tanık kabulü.

Avukat Tavsiyeleri: İrsaliye imzalatın, defterleri denetleyin, vergi kayıtlarını celbedin. Hak kaybını önleyin. (Kelime sayısı: 512)