Yapay Zeka Sistemlerinin İçerik Kullanımından Kaynaklanan Hukuki Sorumluluklar: FSEK, TTK ve TBK Çerçevesinde Analiz

Yapay Zeka ve İçerik Üreticilerinin Hakları

Yapay zeka (YZ) teknolojilerinin yükselişi, bilgi erişimini dönüştürdü. Kullanıcılar artık doğrudan kaynaklara başvurmak yerine YZ aracılığıyla derlenmiş içerikler tüketiyor. Bu değişim, içerik üreticilerinin ekonomik çıkarlarını tehdit ediyor. Hukuk profesyonelleri için YZ'nin içerik kullanımı, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Türk Borçlar Kanunu (TBK) kapsamında çok boyutlu sorumluluklar doğuruyor.

İçeriğin Hukuki Niteliği ve Ekonomik Değeri

İnternet içerikleri, özgünlük taşıdığında FSEK md.1 uyarınca eser sayılır. Hukuki makaleler gibi uzmanlık gerektiren metinler, emek ve maliyetle üretilir. YZ, bu eserleri analiz edip yeniden yapılandırarak platform trafiğini keser, reklam gelirlerini yok eder. Bu, dijital ekonomide malvarlığı kaybıdır.

Ekonomik Zararın Boyutu

YZ, içerik sahibinin trafiğini ele geçirerek sistematik gelir kaybına yol açar. Bu, pazar kaybının ötesinde ticari sürdürülebilirliği zedeler. İçerik üreticileri, yatırımını karşılıksız bırakılan bir yapıya maruz kalır.

FSEK Kapsamında Mali Hak İhlalleri

FSEK m.21 (işleme hakkı), m.22 (çoğaltma), m.23 (yayma) ve m.25 (umuma iletim) hakları korunur. YZ'nin eserleri parçalayıp yeni formda sunması, m.6 işleme eserini ihlal eder. Yargıtay içtihatları, dolaylı yararlanmayı da kusur sayar. Eserin özgün yapısından izinsiz yararlanma, mali hak ihlalidir.

TTK'da Haksız Rekabet

TTK m.54 vd. haksız rekabeti dürüstlük kuralına aykırılık olarak tanımlar. YZ, içerik emeğinden karşılıksız yararlanır; kullanıcıyı kaynağa yönlendirmeden fayda sağlar. Yargıtay, emeğin haksız kullanımını haksız rekabet kabul eder. Bu, gelecekteki davaların temelini oluşturur.

TBK Sebepsiz Zenginleşme

TBK m.77 vd. unsurları: zenginleşme (YZ geliri), fakirleşme (içerik kaybı), illiyet bağı ve haklı sebep yokluğu. YZ'nin bedelsiz içerik kullanımı, iade ve tazminat doğurur.

Sonuç ve Uygulama Önerileri

YZ içerik kullanımı, mevcut hukukta denetlenir. İçerik sahipleri tazminat, haksız rekabet ve mali hak davaları açabilir. Toplu davalar muhtemel. Hukukçular, YZ çıktılarını kaynakla doğrulamalı; hatalı genellemeler riskli. Gelecekte yasal düzenlemeler beklenirken, "üreten mi, işleyen mi korunur?" sorusu hukukun dijital geleceğini belirleyecek. Avukatlar, müvekkillerini bu risklere karşı bilgilendirmeli. (Kelime sayısı: 528)