Kamu İhale Sözleşmelerinde Yasaklama ve Sebep İkamesi: Danıştay 13. Daire E.2021/3757, K.2022/4578

Danıştay 13. Dairesi'nin 6 Aralık 2022 tarihli kararı (E:2021/3757, K:2022/4578), kamu ihale sözleşmelerinde yasak fiil tespiti sonrası ihaleye katılma yasağını düzenleyen 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun (KİSK) uygulama sınırlarını aydınlatır. İhale avukatları için, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (KİK) ile KİSK ayrımının kritik olduğu bu içtihat, sebep ikamesinin çelişmeli yargılama şartlarını vurgular.

Olay ve Süreç

Davacı şirket, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü ile 9 Temmuz 2018'de 16.485 sığır ve 416.512 koyun alımı için 'Genç Çiftçi Projesi' sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşme m.27/1(b), KİSK m.25 yasak fiillerin tespiti halinde fesih öngörür. Soruşturma kapsamında Cumhuriyet Başsavcılığı, sözleşme feshi talep etmiş; Genel Müdürlük, 2 yıl ihaleye yasaklama teklifinde bulunmuştur. Bakanlık onayı ile işlem 6 Kasım 2019 tarihli 30940 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış, ancak gerekçede KİK m.58 dayanak gösterilmiştir.

İdare Mahkemesi davayı reddetmiş; Bölge İdare Mahkemesi istinaf kabulüyle iptal etmiştir.

Hukuki İnceleme

KİSK m.25, sözleşme sırasında hile, sahte belge, idareye zarar gibi yasak fiilleri listeler; m.26, 1-2 yıl yasaklama emreder. İşlem, istisna ihalesi (KİK m.3) olsa da KİSK m.26'ya dayalıdır. Danıştay, idarenin KİK m.58 yazmasına rağmen KİSK m.25-26'ya göre sebep ikamesi gerektiğini belirtmiş; Bölge İdare Mahkemesi'nin ikameyi çelişmeli yargılama olmadan yapmasını hukuka aykırı bulmuştur (Anayasa Mahkeme B:2013/1989).

Sebep ikamesi, idarenin hukuka aykırı sebebini yargıca re'sen değiştirme yetkisidir; ancak taraflara savunma hakkı şarttır (Danıştay İDDK içtihatları).

Pratik Uygulama ve Stratejiler

İhale avukatları, sözleşme yasaklamalarında KİK-KİSK ayrımına dikkat etmeli; soruşturma müzekkerelerinin delil değerini sorgulamalıdır. Sebep ikamesi itirazlarında, temyiz aşamalarında savunma imkanı aranır. İşletmeler, sözleşme m.27 uyumunu denetlemelidir.

Karar, idari istikrarı korurken yargısal dengeyi sağlar.

Sonuç

Temyiz kabulüyle bozma verilmiş, dosya iade edilmiştir. Bu içtihat, ihale yasaklarında kanun seçiminin önemini vurgular.

Okuma Süresi Tahmini: 7 dakika

(Kaynak: Danıştay 13. Daire, E:2021/3757, K:2022/4578, 06/12/2022)