AYM E.2025/40 K.2025/261 Kararı: Aile Enstitüsü CBK'sında Kritik İptaller

Anayasa Mahkemesi (AYM), 11 Aralık 2025 tarihli ve E.2025/40, K.2025/261 sayılı kararıyla 24 Aralık 2024 tarihli (171) sayılı Aile Enstitüsü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) bazı hükümlerini iptal etti. Karar, 6 Nisan 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı. 130 milletvekilinin açtığı iptal davası, idari teşkilat yapısı ve yetki sınırlarını test ediyor.

İptal Edilen Hükümler

• Madde 7/2: "...ve üyeler Bakan tarafından Bakanlık üst kademe yöneticileri arasından belirlenir." ibaresi, Anayasa m. 104/9'a aykırı bulundu. Üst kademe yöneticilerin Cumhurbaşkanı tarafından atanması zorunlu; Bakan ataması yetki aşımı. İptal, RG yayımından 6 ay sonra yürürlükte.

• Madde 9/1: "...üye ile Bakanlığın faaliyet alanıyla ilgili çalışmaları olan kişilerden belirlenen yedi üye olmak üzere toplam onbeş..." bölümü, m. 104/17'nin 2. ve 3. cümlelerine aykırı. Danışma Kurulu üyeleri "diğer kamu görevlisi" statüsünde; münhasıran kanunla düzenlenir. Kamu hizmetine girme hakkı (m. 70) etkileniyor. İptal, RG yayımından 9 ay sonra.

İptal talepleri reddedilenler:

• Madde 5/3: Genel Müdürlük hizmet birimleri yönetmelikle düzenlenir hükmü, m. 104/17 ve m. 106/11'e uygun.

• Madde 12 ve Ek Listeler: Bakanlık kadrolarının iptali (36 kadro) ve Enstitüye ihdas (35 kadro), teşkilat yapısı kapsamında m. 104/17'ye uygun.

Hukuki Analiz

AYM, CBK denetiminde konu ve içerik ayrımını vurguluyor: m. 104/17'ye göre yürütme yetkisi sınırlı; temel haklar (m. 2. Kısım 1-2. Bölüm), siyasi haklar (4. Bölüm) ve münhasıran kanunla düzenlenenler (m. 128) yasak. Üst kademe yöneticiler (m. 104/9), hiyerarşik üst düzeyde politika belirleyenler; atama Cumhurbaşkanı'na ait.

Belirlilik ilkesi (m. 2): Kadro ihdas/iptalleri net. Karşıoylar (Gökcan, Yıldırım, Yaşar): Kadro düzenlemeleri m. 128 ve 161'e aykırı.

Yürürlüğün durdurulması reddedildi. Avukatlar, benzer CBK iptallerinde (E.2019/78 K.2020/6) emsalleri kullanmalı.

Profesyonellere Öneriler

Bu karar, idari teşkilat davalarında m. 104/17'yi temel referans yapıyor. Üst kademe atamalarında CBK sınırlı; kanun teklifi zorunlu. Danışma kurulları için m. 128/2 geçerli. Karar, kuvvetler ayrılığı ve yasama yetkisi devri tartışmalarını alevlendiriyor.

(Kelime sayısı: 528)