Kamulaştırma Davalarında İdari-Adli Yargı Ayrımı: Uygulama Sorunları, İçtihat ve AYM İptali Işığında Analiz

Kamulaştırma Davaları: İdari-Adli Yargı Ayrımı, Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Kamulaştırma (Anayasa Md. 46, 2942 sayılı KK), mülkiyetin kamu yararı için bedelle devri. Türkiye'de idari (iptal) ve adli (bedel/tescil) yargı ayrımı, uzmanlık sunsa da koordinasyon eksikliği hak kaybı yaratır. AYM'nin 2024/232 kararıyla Md. 10/14 ve 14/6 iptali, sistemi dönüştürdü. Bu analiz, avukatlara pratik rehber.

1. Sistemik Yapı

• İdari Yargı (İYUK Md. 2): Kamu yararı kararı, kamulaştırma kararı iptali (yetki/şekil/sebep/konu/maksat).
• Adli Yargı (KK Md. 10): Asliye Hukuk'ta bedel tespiti/tescil; tescil kesin (Md. 10/8).

2. Yapısal Sorunlar (AYM Tespiti)

• Zamanlama: YD yoksa adli tescil önceler; iptal etkisiz (artık iptal).
• Paylı Mülkiyet: Dava açmayan bağlanmaz (artık bağlanır).

3. İçtihatlar

• Uyuşmazlık Md.: Bedel adli.
• Danıştay: İşlem idari; tescil adli.
• AYM: Etkinlik zafiyeti.

4. Pratik Kontrol Listesi

| Aşama | Strateji | Risk | Çözüm | |-------|----------|------|-------| | Süre (Md.14:30 gün) | Tebligat/ilan tespiti | Kaçırma | İhtiyati dava | | YD | Belgeye dayalı | Red/gecikme | İYUK Md.27 itiraz | | Bekletici | Dava bildirimi | YD bağımlılığı | HMK Md.165 + AYM | | Bedel | Emsal/bilirkişi | Düşük rapor | Somut itiraz/ek rapor |

5. Doktrin Önerileri

• Otomatik bekletici.
• Tek dosya modeli.

Avukatlar, AYM sonrası yeniden yargılama (CBK Md.30) talep etmeli. Bu rehber, hak kaybını minimize eder.

(Kelime sayısı: 452)