Yargıtay 9. HD: Dayanışma Aidatı ile TİS'ten Yararlanma Talebi İmza Tarihinden Sonra Yapılırsa Talep Tarihinden İtibaren Geçerlidir

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2025/8655 E., 2025/9695 K. sayılı ve 09.12.2025 tarihli kararı, toplu iş sözleşmesi (TİS) hükümlerinden dayanışma aidatı ödeyenlerin yararlanma tarihine ilişkin önemli bir içtihat oluşturmaktadır. İş mahkemelerinin kanun yararına temyiz incelemesi kapsamında verilen bu karar, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (STİSK) 39. maddesi ile Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) iptal kararının etkileşimini aydınlatır.

Uyuşmazlığın Özeti

Davacı sosyolog, 696 sayılı KHK ile kadroya geçen işçi olarak, davalı kurum ile Büro İş Sendikası arasında 01.10.2021 tarihinde imzalanan 1. Dönem İşletme TİS'inin (yürürlük: 01.01.2021-31.12.2022) maddelerinden 01.01.2021'den itibaren yararlanmak istemiştir. 08.10.2021'de dayanışma aidatı ödeyerek talepte bulunmuş, ancak kurum talep tarihini esas almıştır. İş mahkemesi, AYM'nin 30.12.2020 tarihli 2020/57 E., 2020/83 K. sayılı kararı ile STİSK Md. 39/4'ün dördüncü cümlesinin iptalini gerekçe göstererek davayı kabul etmiştir.

AYM İptal Kararının İçeriği

AYM, 03.03.2021 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan kararında, STİSK Md. 39/4'ün "İmza tarihinden önceki talepler imza tarihi itibarıyla hüküm doğurur" hükmünü iptal etmiştir. Gerekçede, bu düzenlemenin sendika üyesi olmayan işçileri sendikaya üye olmaya zorladığı, sendikalar arası çoğulculuğu zedelediği ve Anayasa Md. 51'e aykırı olduğu belirtilmiştir. İptal, taraf sendika lehine haksız avantaj yarattığı için demokratik toplum düzenine uygun bulunmamıştır.

Yargıtay'ın Değerlendirmesi

Yargıtay 9. HD, STİSK Md. 39/4'ün kalan üçüncü cümlesini esas alır: "Dayanışma aidatı ödemek suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanma, talep tarihinden geçerlidir." Her TİS için ayrı talep zorunluluğu vurgulanır. AYM iptali, yalnızca imza öncesi talepleri kapsar; davacı gibi imza sonrası (08.10.2021) talepte bulunanlar için talep tarihi esastır.

AYM iptalinin derdest dosyalara uygulanması zorunludur (AYM 1989/11 E., 1989/48 K.; Yargıtay İBBGK 1960/21 E., 1960/9 K.). Ancak somut olayda iptal etkisi yoktur, zira talep imza sonrasıdır. İş mahkemesinin 03.03.2021'den yararlandırma hatası, kanuna aykırıdır.

Kararın Önemi ve Uygulama

Bu içtihat, avukatlar için kritik öneme sahiptir:

• Talep Zamanlaması: İmza öncesi taleplerde iptal etkisiyle imza tarihi; sonrası için talep tarihi geçerlidir.
• Fark Alacakları: Hesaplama, talep tarihine göre yapılır; geriye yürümez.
• Sendikal Haklar: Dayanışma aidatı, sendika üyeliği istisnasıdır; onaysızdır (STİSK Md. 39/4).

Avukatlar, TİS davalarında AYM ve Yargıtay içtihatlarını sentezleyerek strateji geliştirmelidir. Kanun yararına temyiz (HMK Md. 363), benzer davalarda yol göstericidir.

Karar Sonucu: Adalet Bakanlığı'nın temyiz isteği kabulüyle iş mahkemesi kararı kanun yararına bozulmuştur.

Bu karar, iş hukuku pratiğinde TİS yararlanma tarihini netleştirerek belirsizliği giderir. Meslektaşlarımızın davalarında emsal olarak kullanması önerilir.