Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) Karayolu Dışı Özel Alanlardaki Uygulama Alanı ve Sorumluluk Rejimleri

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) md. 2, "karayolu" kavramını genişleterek özel alanlardaki trafik uyuşmazlıklarını kapsar. AVM otoparkları, site yolları, akaryakıt istasyonları gibi yerlerde KTK uygulanır mı sorusu, sorumluluk, ispat ve sigorta açısından belirleyicidir. Bu analiz, içtihatlar ve ölçütler ışığında avukatlara strateji sunar.

KTK Md. 2'nin Geniş Kapsamı

Md. 2/1 genel kural: Karayollarında uygulanır. Md. 2/a genişletir: Kamuya açık alanlar, park/garaj/terminal/istasyonlar, taşıt trafiği için kullanılan yerler. Md. 2/b erişme kontrollü/ücretli yollar kamuya açık kesimler. Mülkiyet değil, kamuya açıklık ve taşıt trafiği faydalanma esastır.

Yargıtay 17. HD 2011/12047 E., 2012/5742 K.: Apartman otoparkı karayolu sayılan yer. HGK 2017/1716 E., 2021/915 K.: Genel trafiğe açık yerler kapsamdadır.

Ölçütlerin Somutlaştırılması

Kamuya açıklık: Mutlak serbestlik değil, geniş kullanıcı kitlesi (AVM, havaalanı). Bariyer/ücret engel değil; fiili erişim belirleyici.

Taşıt trafiği: Şerit/levha/sirkülasyon varsa kapsar; park-only alanlar tartışmalı.

Alan Tipolojisi

• Yüksek Kapsam: AVM/hastane otoparkları (geniş erişim).
• Orta: Site yolları (ziyaretçi erişimine göre).
• Düşük: Fabrika sahaları (operasyonel, kapalı).
• Net: Akaryakıt istasyonları (md. 2/a).

KTK Uygulanmazsa Alternatifler

TBK md. 49: Genel haksız fiil; kusur/özen/organizasyon.

TBK md. 579: Otopark/vale sorumluluğu (teslim şartlı kusursuz yaklaşım).

İspat: Keşif/kamera/tanık; ücret/abonman KTK engel değil.

Sonuç ve Strateji

KTK md. 2 fiili kullanımı esas alır; özel alanlar genellikle kapsar. Uygulanmama dar senaryolarda (kapalı erişim). Avukatlar delil setiyle kamuya açıklığı kanıtlamalı; sigorta taleplerinde KTK'yi tercih edin. (Kelime sayısı: 456)

Kaynak: Yargıtay İçtihatları ve KTK Md. 2.