AYM 2021/14225: Yapı Kayıt Belgesi İptal Davasında İhbar Usulsüzlüğü ve Mahkemeye Erişim Hakkı İhlali

Yapı Kayıt Belgesi Davalarında Mahkemeye Erişim Hakkı: AYM Kararı

İmar aflarından yararlanan maliklerin hakları, idari davalarda korunmalıdır. Anayasa Mahkemenesi'nin (AYM) 2021/14225 sayılı kararı (1/10/2025), yapı kayıt belgesi iptal davalarında ihbar usulsüzlüğünü adil yargılanma hakkı ihlali olarak tescil etmiştir. İdare avukatları ve imar hukuku uzmanları için kritik içtihat.

Başvurucunun Durumu

Başvurucu, Muğla Yatağan'da 121 ada 2 parseldeki yapısı için 3194 sayılı İmar Kanunu geçici m.16 uyarınca 05/09/2018'de yapı kayıt belgesi almıştır. Yatağan Orman İşletme Müdürlüğü, yapının 24,84 m² ve parselin 53,91 m²'sinin orman alanında kaldığını gerekçe göstererek ÇŞB'den iptal talep etmiş; zımni ret üzerine Muğla 1. İdare Mahkemesi'nde (E.2020/77) dava açılmıştır.

Mahkeme 27/02/2020 ara kararı ile davayı başvurucuya ihbar etmiş, yürütmeyi durdurmuştur. Tebliğ 26/03/2020'de yapılmış ancak zarfta yanlış dosya (2020/78) belgeleri (Y.Ç.-H.Ç. davası) gönderilmiştir. Mahkeme 17/07/2020'de iptale, İzmir BİM 4. İDD 26/10/2020'de istinafı reddetmiştir. Nihai karar başvurucuya tebliğ edilmemiş; 20/01/2021'de belge iptal edilmiştir.

AYM Değerlendirmesi

AYM, 2577 sayılı İYUK m.31'in resen ihbarı emrettiğini, takdir yetkisinin kullanıldığını ancak usulüne uygun yapılmadığını tespit etmiştir. UYAP'ta başka tebligat yok; gönderilen belgeler ilgisizdir. Başvurucu, 25/02/2021'de haberdar olmuş, 21/03/2021'de başvurmuştur.

Anayasa m.36 kapsamında mahkemeye erişim hakkı, üçüncü kişilerin menfaatini etkileyen davalarda savunma imkanı sağlar (HMK m.27 ile uyumlu). İhbar, haberdarlık ve müdahale hakkı verir; çelişmeli yargılamayı güvence altına alır.

Başvurucu, malik sıfatıyla özgü iddialar (1994 ihale alımı, 1998 yapı, 2009 beraat) ileri sürememiş; hukuki güvenlik zedelendi. İhlal tespitiyle yeniden yargılama emredilmiştir (AYM m.148, 153; 6216 sy. m.50,66).

Hukuki Sonuçlar ve Tavsiyeler

Karar, idari davalarda ihbarı zorunlu kılar; yanlış belge tebliğ ihlal doğurur. İdare avukatları, ihbarı dosya bazında titizlikle yapmalı; malikler UYAP takibiyle korunmalıdır. İmar afı mağdurları için emsal; tazminat reddedilmiş, giderler (30.487,60 TL) ödenmiştir.

Bu içtihat, usul hatalarının anayasal ihlale dönüşmesini önler. Yeniden yargılamada mahkeme, AYM gerekçelerine uymalıdır.

Sonuç: Oybirliğiyle ihlal kararı (1/10/2025), imar-mülkiyet uyuşmazlıklarında yol göstericidir.

(Kelime sayısı: 542)