Türkiye'de Adalete Erişimde Sivil Toplumun Rolünü Güçlendiren Projenin Açılış Konferansı Gerçekleşti

Türkiye'de Adalete Erişimde Sivil Toplumun Rolünü Güçlendiren Projenin Açılış Konferansı

Türkiye Barolar Birliği (TBB), adalete erişim hakkının etkin bir şekilde uygulanması amacıyla kritik bir adım attı. 27 Mart 2026 tarihinde gerçekleştirilen “Türkiye’de Adalete Erişim Alanında Sivil Toplumun Katılımının ve Kapasitesinin Güçlendirilmesi” projesinin açılış konferansı, TBB Başkanı Av. R. Erinç Sağkan'ın önderliğinde düzenlendi. Bu etkinlik, Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi'nin desteklediği bir girişim olup, sivil toplum kuruluşlarının (STK'lar) adalet sistemine entegrasyonunu hedefliyor.

Açılış Konuşmalarında Vurgulanan Temel Noktalar

Konferansın açılışında, TBB Başkanı Av. R. Erinç Sağkan, Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Sivil Toplum ve Temel Haklar Bölüm Başkanı Jean Barbe, Avrupa Konseyi İnsan Hakları, Adalet ve Hukuki İş Birliği Standartlarının Uygulanması Daire Başkanı Lilja Grétarsdóttir, Avrupa Birliği Başkanlığı AB ile İlişkiler Genel Müdür Yardımcısı Murat Şen ve Ankara Program Ofisi Başkanı William Massolin konuşma yaptı. Sağkan, adalete erişimin modern hukuk devletlerinin temel taşlarından biri olduğunu belirterek, bu hakkın yalnızca yasal metinlerde yer almasının yetersiz kaldığını ifade etti.

Sağkan'ın konuşmasında dikkat çeken unsurlardan biri, günümüz toplumlarındaki karmaşık dinamiklerin adalete erişimi nasıl engellediğiydi. Ekonomik eşitsizlikler, sosyal kırılganlıklar, göç dalgaları, çevresel sorunlar ve toplumsal cinsiyet temelli ayrımcılık gibi faktörler, bireylerin yargı sistemine ulaşmasını zorlaştırıyor. Bu bağlamda, adalete erişim sorununun yalnızca yargı erkiyle sınırlı olmadığını, aksine çok aktörlü ve katmanlı bir iş birliğini zorunlu kıldığını vurguladı.

Sivil Toplum ve Barolar Arasındaki İş Birliği

TBB Başkanı, STK'ların kırılgan grupların (göçmenler, mülteciler, kadınlar, çevresel mağdurlar vb.) sorunlarını görünür kıldığını, ancak hukuki yardım hizmetinin niteliği, mesleki sorumluluklar ve etik kurallar gereği barolar ve avukatlar tarafından yürütülmesi gerektiğini savundu. Bu noktada, sivil toplum ile barolar arasındaki iş birliğinin doğru temellerde kurulmasının, hem hizmet kalitesini artıracağını hem de hukuki güvenliği sağlayacağını belirtti. Proje, tam da bu dengeyi kurmayı amaçlıyor.

Sağkan, TBB'nin savunmanın kurumsal temsilcisi olarak adli yardım sistemini güçlendirme, kırılgan grupların adalete erişimini kolaylaştırma ve saha odaklı modeller geliştirme gibi öncelikleri olduğunu dile getirdi. Adalete erişimin ölçüsünün başvuru sayılarından ziyade, sağlanan hukuki desteğin niteliği, sürekliliği ve bireylerin yaşamlarındaki somut etkisiyle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. "Adalet, mahkeme salonlarının ötesinde, bireylerin kendilerini güvende hissettiği, haklarını savunabildiği bir toplumsal düzenin ta kendisidir" diyerek, güçlü kurumlar, etkin iş birlikleri ve ortak iradenin önemine işaret etti.

Konferansın Yapısı ve Katılımcılar

Açılış konferansına TBB Başkan Yardımcısı Av. Bahar Gültekin Candemir, Yönetim Kurulu Üyesi Av. Ali Bayram, Disiplin Kurulu Başkanı Av. Mahmut Karatekin gibi üst düzey TBB yetkililerinin yanı sıra Avrupa Birliği Başkanlığı temsilcileri, baro temsilcileri, büyükelçilikler, uluslararası kuruluşlar, kamu kurumları, akademisyenler ve STK'lar katıldı. Etkinlik, Candemir ve Bayram'ın moderatörlüğünde panellerle devam etti. "Sahadan Sesler" bölümünde sivil toplum, belediyeler ve barolardan saha deneyimlerinin paylaşıldığı oturumlar düzenlendi.

Konuşmalarda mülteci hakları, çevre adaleti ve kadınlara yönelik şiddetin önlenmesi gibi alanlarda adalete erişimin önemi vurgulandı. Konferans, Avrupa Konseyi temsilcilerinin kapanış konuşmalarıyla sona erdi.

Projenin Yürütme Kurulu Toplantısı

Projenin 1. Yürütme Kurulu Toplantısı ise 26 Mart 2026'da gerçekleştirildi. Toplantıya TBB adına Başkan Yardımcısı Av. Bahar Gültekin Candemir ve Göç ve İltica Komisyonu'ndan sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Av. Ali Bayram; Avrupa Konseyi adına Ankara Program Ofisi Başkanı William Massolin, Türkiye Birimi Başkanı Könül Gassimova ve Kapasite Geliştirme ve İş Birliği Projeleri Birimi Başkanı Elena Jovanovska-Brezoska; Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu adına Program Yöneticisi Banur Özaydın katıldı. TBB Göç ve İltica Komisyonu, TÜBAKKOM ve Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu temsilcileri de yer aldı.

Toplantıda faaliyet planı onaylandı ve paydaşlar arası iş birliğinin stratejik önemi teyit edildi.

Avukatlar ve Hukuk Profesyonelleri İçin Değerlendirme

Bu proje, Türk hukuk camiası için dönüm noktası niteliğinde. Anayasa'nın 36. maddesiyle güvence altına alınan adil yargılanma hakkı ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesi bağlamında, adalete erişimdeki engellerin aşılması zorunlu. Özellikle CMK ve HMK'daki adli yardım hükümleri (örneğin CMK m.150 vd.), baroların rolünü pekiştiriyor. STK'larla iş birliği, avukatların pro bono çalışmalarını çeşitlendirecek ve kırılgan gruplara yönelik hukuki kapasiteyi artıracak.

Hukuk profesyonelleri, bu projeden yararlanarak saha modellerini geliştirebilir. Örneğin, mülteci davalarında 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun uygulaması veya çevre davalarında 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında uzmanlaşma fırsatları doğacak. TBB'nin öncülüğünde yürütülecek eğitimler ve kapasite güçlendirme çalışmaları, meslektaşlarımızın uluslararası standartlara uyumunu hızlandıracak.

Sonuç olarak, bu girişim adaletin toplumsal temsiliyetini artırarak, hukuk devletinin somutlaşmasına katkı sağlayacak. Avukatlar, bu süreçte aktif rol alarak mesleki sorumluluklarını en üst seviyede yerine getirebilir.