Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2015/2174 E., 2016/338 K. Kararı: Çeyiz ve Ziynet Eşyası Davalarında İmza İncelemesinin Usulü ve Bozma Nedenleri

Aile hukuku davalarında çeyiz listesi ve ziynet eşyalarına ilişkin uyuşmazlıklar, Türk hukukunda sıkça karşılaşılan ve delil tespiti açısından titiz bir inceleme gerektiren konulardandır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2015/2174 E., 2016/338 K. sayılı kararı, bu tür davalarda imza incelemesinin usulüne dair kritik içtihadi kurallar ortaya koymakta olup, avukatlar ve hakimlerin uygulamada sıkça başvuracağı bir emsal niteliğindedir.

Davanın Özeti ve Tarafların İddiaları

Dava, aile mahkemesinde görülen eşya ve ziynet alacağı talebine ilişkindir. Davacı vekili, müvekkilinin evlilik sırasında çeyiz senedi düzenlendiğini, düğünde hediyeler aldığını ve müşterek konuttan çeyiz getirdiğini belirterek, ziynet eşyalarının davalı koca tarafından alınarak iade edilmediğini iddia etmiştir. Çeyiz senedindeki eşyaların bedelinin her iki davalıdan müteselsilen, davacının getirdiği çeyizlerin bedelinin ise davalı kocadan tahsilini talep etmiştir.

Davalı koca, çeyizlerin teslim edildiğini ve davacının ibraname verdiğini savunmuş, belge aslını mahkemeye sunmuştur. Diğer davalı ise ziynet dışındaki eşyaları teslime hazır olduğunu, ibranamenin varlığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir. Mahkeme, ibranamedeki imzanın davacıya ait olmadığının tespit edilememesi ve ziynetlerin sarf edildiği gerekçesiyle davayı kısmen kabul etmiş, hüküm temyiz edilmiştir.

Yargıtay'ın Bozma Gerekçeleri

Yargıtay, davalı kocanın temyiz itirazlarını yerinde görerek hükmü HUMK m. 428 uyarınca bozmuştur. Bozma nedenleri, imza incelemesinin usulüne dair yerleşik Yargıtay içtihatlarını yansıtmaktadır:

1. İmza İncelemesinde Mukayese Esaslarının Eksikliği

Mahkeme, davacının 2013 tarihli imza örnekleriyle 2004 tarihli çeyiz senedindeki imzayı mukayese ettirmiş, Adli Belge İnceleme raporu imza aidiyetini tespit edememiştir. Davalı itiraz etmiş, yeni rapor istenmemiştir. Yargıtay, imza incelemesinde şu usulü zorunlu kılmıştır:

• Öncelikli Mukayese Belgeleri: Senet keşide tarihinden öncesine ilişkin uygulamaya elverişli imzalar, en yakın tarihli olanından başlayarak celbedilmelidir.
• Alternatif Belgeler: Önceki tarihli belge yoksa sonraki tarihli belgeler; hiçbiri yoksa duruşmada alınan medari tatbik imzaları kullanılmalıdır.

Bu usule uyulmadan eksik inceleme yapılmış, rapor yetersizdir. Yargıtay, sıhhatli sonuç için senet tarihinden önce veya yakın tarihteki samimi asıl imzaların toplanmasını emretmiştir.

2. Bilirkişi Raporunun Yetersizliği ve Yeniden İnceleme Gerekliliği

İlk rapor, basit tersimli imza nedeniyle aidiyet tespiti yapamamıştır. Davalının itirazı karşılıksız kalmış, kurum raporu esas alınmıştır. Yargıtay:

• Kurumun son merci olmadığını vurgulamış,
• Grafoloji alanında uzman güzel sanatlar fakültesi heyetinden yeni rapor alınmasını,
• Raporun taraf ve Yargıtay denetimine elverişli olmasını zorunlu tutmuştur.

Bu eksiklik, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedeni yapılmıştır.

Kararın Mesleki Değeri ve Uygulama Önerileri

Bu karar, aile mahkemelerinde çeyiz-ziynet davalarında imza incelemesinin aşamalı usulünü netleştirmektedir. Avukatlar:

• Delil Celbi Stratejisi: Müvekkil lehine senet öncesi imzaları önceden toplayıp dosyaya sunmalıdır.
• Bilirkişi İtirazı: Yetersiz rapora karşı grafoloji uzmanı heyet talebi dilekçede yer almalıdır.
• Temyiz Taktikleri: Eksik mukayese, somut tehlike oluşturur; bozma olasılığı yüksektir.

Hakimlere gelince, inceleme senet tarihine odaklı yapılmalı, rapor denetim elverişli olmalıdır. Karar, delil takdirinde vicdani kanaatin nesnel temellere dayandırılmasını pekiştirmektedir.

Yargıtay, davacı temyizlerini şimdilik incelemeden bozma gerekçesine atıf yapmıştır. Bu içtihat, benzer davalarda emsal olup, aile hukuku pratiğini şekillendirecektir. (Kelime sayısı: 728)