Bozma Sonrası Bölge Adliye Mahkemesince Duruşma Açılması Halinde Islah Talebi

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 24.06.2025 tarih ve 2024/10310 E., 2025/6377 K. sayılı kararıyla, bozma sonrası Bölge Adliye Mahkemesi’nce duruşma açılarak yapılan yargılamada ıslah talebinin reddedilmesini usule aykırı bulmuştur. Karar, 6100 sayılı HMK’nın ıslah kurumuna ilişkin 176 ve devamı maddelerinin bozma sonrası uygulanma şartlarını netleştirmesi açısından avukatlar için önemli bir emsal teşkil etmektedir.

Olayın Seyri

Davacı kadın tarafından açılan boşanma davasında İlk Derece Mahkemesi boşanmaya ve fer’ilerine hükmetmiştir. İstinaf üzerine Bölge Adliye Mahkemesi kararı kısmen kaldırarak yeniden hüküm kurmuştur. Temyiz aşamasında Yargıtay 2. HD, iştirak nafakası ve maddi tazminat miktarlarının az olduğu gerekçesiyle bozma kararı vermiştir.

Bozma ilamına uyulmasına karar verilen duruşmada davacı vekili, nafaka ve maddi tazminat yönünden davayı ıslah etmek için süre talep etmiştir. Mahkeme bu talebi reddetmiş ve esasa ilişkin hüküm kurmuştur. Karar, davacı vekili tarafından ıslah talebinin reddi, nafaka ve tazminat miktarları ile kişisel ilişki; davalı vekili tarafından ise kusur, tazminat, nafaka, velayet ve kişisel ilişki yönünden temyiz edilmiştir.

Yargıtay’ın Hukuki Değerlendirmesi

Daire, öncelikle ıslah kurumunun HMK m.176 vd. maddelerinde düzenlendiğini hatırlatmıştır. Islah, iddianın ve savunmanın değiştirilmesi yasağı kapsamındaki usul işlemlerinin, karşı tarafın izni ve hâkimin onayı olmaksızın bir defaya mahsus olmak üzere düzeltilmesini sağlayan bir kurumdur.

HMK m.177/1’e göre ıslah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir. Yargıtay’ın 1948 ve 2016 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararları bozmadan sonra ıslah yapılamayacağını kabul etmekteydi. Ancak 22.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle HMK m.177’ye ikinci fıkra eklenmiştir: “Yargıtayın bozma kararından veya Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya İlk Derece Mahkemesine gönderildiğinde, İlk Derece Mahkemesinin tahkikata ilişkin bir işlem yapması hâlinde tahkikat sona erinceye kadar da ıslah yapılabilir. Ancak bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durum ortadan kaldırılamaz.”

Bu düzenleme, kanunda öngörülen şartların varlığı halinde bozma sonrası ıslah yapılabilmesine kapı açmıştır. Daire, somut olayda Bölge Adliye Mahkemesi’nce duruşma açılarak tahkikata devam edildiğini, bunun istinaf incelemesi niteliğinde olmadığını tespit etmiştir. Dolayısıyla tarafların ıslah talebinde bulunması hukuken mümkündür.

Mahkemenin ıslah için süre talebini reddetmesi yerine, davacı vekiline maddi tazminat ve iştirak nafakası yönünden ıslah dilekçesi sunmak üzere süre vermesi, dilekçe sunulması halinde karşı tarafa tebliğ edilerek savunma alınması ve sonrasında karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Aksi uygulama “usul ekonomisi” ve “hukuki dinlenilme hakkı” ilkelerine aykırı bulunmuştur.

Kararın Mesleki Sonuçları

Bu karar, bozma sonrası Bölge Adliye Mahkemesi’nce duruşma açılarak tahkikat yapılması halinde ıslahın mümkün olduğunu açıkça ortaya koymuştur. Aile hukuku davalarında nafaka ve tazminat miktarlarının yeniden belirlenmesi amacıyla ıslah yoluna başvurmak isteyen avukatlar, artık bozma sonrası duruşma aşamasında bu imkândan yararlanabilecektir.

Ancak ıslahın “bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durumun ortadan kaldırılamayacağı” kuralına tabi olduğu unutulmamalıdır. Yani ıslah ile bozmanın esasına aykırı bir talep ileri sürülemez.

Avukatlar, bozma ilamı üzerine düzenlenen duruşma tutanağında ıslah için süre talebini derhal dile getirmeli, reddi halinde temyiz gerekçesinde bu hususa yer vermelidir. Karar, aynı zamanda HMK m.177/2’nin aile hukuku davalarındaki uygulama alanını da netleştirmiştir.

Sonuç olarak Yargıtay, usul kurallarının katı yorumundan vazgeçerek, tahkikatın yeniden açıldığı durumlarda taraflara ıslah imkânı tanınması gerektiğini kabul etmiştir. Bu yaklaşım, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması ve hakkaniyet ilkesiyle uyumludur. (1028 kelime)