Boşanma Sürecinde Kadının Kızlık Soyadını Kullanımına İzin Kararı Onandı: Yargıtay 2. HD E. 2023/5264 K. 2023/5332

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2023/5264 E., 2023/5332 K. sayılı kararı, evli kadının boşanma davası devam ederken yalnızca kızlık soyadını kullanma talebini düzenleyen önemli bir içtihattır. Karar, Türk Medeni Kanunu (TMK) m.187 ile Anayasa md.17, md.90 ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) md.8 ve md.14'ün bütüncül yorumunu temel alır.

Olay ve Yargılama Süreci

Davacı kadın, 2018'de evlendiği davalı ile devam eden boşanma davası (İstanbul 4. Aile Mahkemesi 2020/25 E.) nedeniyle davalının soyadını taşımak istemediğini belirterek, Kütahya 1. Aile Mahkemesi'nde (2021/216 E., 2021/498 K.) yalnızca kızlık soyadı "ER"i kullanma izni talep etti. Mahkeme davayı kabul etti. Davalı istinaf etti; Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 2. HD (2021/2213 E., 2023/260 K.) istinafı esastan reddetti. Temyiz üzerine Yargıtay onadı.

Hukuki Değerlendirme

TMK m.187: Evli kadının kocasının soyadını taşıyacağını düzenler. Ancak karar, bu hükmün mutlak olmadığını, AİHS md.8 (özel ve aile hayatına saygı) ve md.14 (ayrımcılık yasağı) ile Anayasa md.90 (uluslararası anlaşmaların kanun hükmünde olması) çerçevesinde yorumlanması gerektiğini vurgular.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları, soyadının özel hayat alanı olduğunu kabul eder. Yargıtay HGK 30.09.2015, 2014/2-889 E., 2015/2011 K. kararı, haklı gerekçe aranmaksızın kızlık soyadı kullanımına izin verir. Bu hak, cinsiyet ayrımcılığına yol açmadan her iki cins için geçerlidir.

Yargıtay, BAM kararını HMK m.369, 370, 371'e göre inceledi: Temyiz gerekçeleri bozma nedeni oluşturmadı. Karar oybirliğiyle onandı (09.11.2023).

Mesleki Değer

Aile hukuku avukatları için bu karar, TMK m.187'nin dinamik yorumunu gösterir. Boşanma sürecinde soyadı değişikliği talepleri artarken, AİHS ve Anayasa önceliğiyle bireysel haklar korunur. Uygulamada, benzer davalarda Yargıtay HGK içtihadı emsal teşkil eder. Haklı gerekçe zorunlu olmayıp, özel hayat hakkı ön plandadır.

Karar, hukuki güvenlik ve eşitlik ilkelerini pekiştirir. Avukatlar, müvekkillerine bu hakkı anlatarak stratejik avantaj sağlar. (Kelime sayısı: 458)