AYM İptal Etti: Devlet Dijital Hayatımıza Ne Kadar Uzanabilir? Ceza Yargılamasında Dijital Mahremiyetin Sınırları

Anayasa Mahkemesi’nin 12.02.2026 tarihli ve 2023/128 E., 2026/36 K. sayılı kararı ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.134’ün iptali, dijital çağda ceza yargılamasının temel paradigmalarından birini yeniden şekillendirmektedir. Karar 25.05.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış olup yürürlüğü 9 ay ertelenmiştir. Bu karar, yalnızca bir usul hükmünün iptali değil, devletin bireyin dijital mahremiyetine müdahalesinin anayasal sınırlarının belirlenmesi açısından da büyük önem taşımaktadır.

Kararın Arka Planı ve CMK m.134’ün Evrimi

CMK m.134, 2004 yılında kabul edilen Kanun ile bilgisayarlarda arama, kopyalama ve elkoyma tedbirini düzenlemiştir. 2018 değişikliğiyle savcı kararının hâkim onayına sunulması ve onay verilmemesi halinde kopyaların imhası gibi güvenceler getirilmiştir. Ancak 2004’ten 2026’ya geçen sürede akıllı telefonlar, bulut bilişim, yapay zekâ ve sosyal medya gibi teknolojiler dijital hayatın merkezine yerleşmiştir. Artık bir cihaz, kişinin hafızasını, özel hayatını, finansal kayıtlarını, sağlık verilerini ve hatta duygusal dünyasını barındırmaktadır.

Anayasa Mahkemesi, iptal gerekçesinde tedbirin uygulanma şartlarını değil, elde edilen kişisel verilerin saklanması, muhafaza süresi, silinme usulleri, erişim yetkisi ve bireylerin bu veriler üzerindeki haklarını düzenleyen yeterli yasal güvencelerin bulunmamasını Anayasa m.13 ve m.20’ye aykırılık olarak değerlendirmiştir. Bu belirsizlik, sınırlamayı ölçüsüz ve öngörülemez kılmaktadır.

Ceza Muhakemesinde Dijital Delilin Önemi ve Sınırları

Dijital deliller, günümüz ceza soruşturmalarının omurgasını oluşturmaktadır. Dolandırıcılık, bilişim suçları, örgütlü suçlar, ekonomik suçlar ve şantaj gibi birçok alanda gerçeğe ulaşmanın en etkili yolu dijital kayıtlardan geçmektedir. Bu nedenle dijital müdahaleyi tamamen yasaklamak ne mümkündür ne de arzu edilir.

Ancak devlet, suçla mücadele ederken bireyin “dijital evini” tamamen arşivleme yetkisine sahip olamaz. Bir suçla ilgili belirli bir yazışmanın incelenmesi ile kişinin tüm dijital geçmişinin kopyalanması arasında niteliksel fark vardır. AYM’nin kararında da vurgulandığı üzere, verilerin akıbetinin belirsizliği, masumiyet karinesini, özel hayatın gizliliğini ve KVKK ilkelerini zedelemektedir.

Yeni Düzenlemede Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Kanun koyucunun hazırlayacağı yeni metin, eski maddenin makyajlanmış versiyonu olmamalıdır. Aşağıdaki ilkeler temel alınmalıdır:

1. Müdahale kararları somut, hedefli ve orantılı olmalıdır. Genel ve torba kararlarla tüm dijital arşivin taranması önlenmelidir.
2. Kopyalama yerine mümkün olduğunca hedefli arama ve veri ayıklama teknikleri teşvik edilmelidir.
3. Elde edilen verilerin saklanma süresi, erişim yetkisi, imha usulleri ve denetim mekanizmaları net bir şekilde düzenlenmelidir.
4. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararlarında otomatik imha yükümlülüğü getirilmelidir.
5. Yapay zekâ sohbet kayıtları, bulut depolama ve giyilebilir teknolojiler gibi yeni alanlar özel hükümlere tabi tutulmalıdır. Yapay zekâ ile yapılan iç konuşmalar, düşünce taslakları niteliğinde olup yüksek koruma gerektirir.
6. Hukuka aykırı elde edilen dijital delillerin mutlak kullanım yasağı (CMK m.217/2) kararlılıkla uygulanmalıdır.

Hukuk Profesyonelleri İçin Pratik Sonuçlar

Ceza avukatları ve hukuk profesyonelleri açısından bu iptal kararı, müvekkil dosyalarında dijital delillerin hukuka uygunluğunu sorgulama imkânı sunmaktadır. Özellikle:

• Dijital materyal inceleme tutanaklarının incelenmesi,
• Verilerin amacı dışında kullanılıp kullanılmadığının tespiti,
• İlgisiz kişisel verilerin dosyadan çıkarılması talepleri,
• Yargılamanın yenilenmesi başvurularında AYM kararının “yeni delil” olarak değerlendirilmesi,

gibi hususlar ön plana çıkacaktır.

Ayrıca karar, KVKK ile CMK arasındaki uyumun güçlendirilmesi ihtiyacını da ortaya koymaktadır. Dijital delil rejiminin temel hak odaklı yeniden inşası, hem etkili suç soruşturması hem de bireysel mahremiyetin korunması arasındaki dengeyi kuracaktır.

Sonuç

AYM’nin CMK m.134 iptal kararı, “Devlet dijital hayatımıza ne kadar uzanabilir?” sorusuna önemli bir cevap vermektedir: Delil aranabilir, ancak insanın dijital varlığı yağmalanamaz. Kanun koyucunun bu uyarıyla şekillenecek yeni düzenlemesi, ceza muhakemesinin dijital çağa uyumunu belirleyecektir. Hukukçular olarak bu süreci yakından takip etmek, temel hakların korunması ve adil yargılanma hakkının güçlendirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

(Toplam kelime sayısı: 742)