AYM'nin 2025/187 E., 2026/53 K. Sayılı Kararı: İdari Para Cezalarında Tekerrür Düzenlemesinin Anayasaya Aykırılığı

Anayasa Mahkemesi (AYM), 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesinin 6764 sayılı Kanun'la değiştirilen ikinci fıkrasının belirli bölümlerini, Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine aykırı bularak iptal etmiştir. Karar, idari para cezalarında tekerrür uygulamasında süre sınırı öngörülmemesinin ölçülülük ilkesini ihlal ettiğini tespite dayanır. Oyçokluğuyla verilen hüküm, 14.05.2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmış, 9 ay ertelemeli yürürlüğe girmiştir.

İptal Edilen Hükümler ve Başvuru Süreci

İptal A: Md. 7/2 ikinci cümlesinin '...fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır...' bölümünün (b) bendi yönünden (gerçeğe aykırı/yanıltıcı reklam ve öğrenci bilgisi kullanımı).

İptal B: Aynı cümlede '...(d)...' ibaresinin (d) bendinde '...yönetmelik...' ibaresi yönünden (yönetmeliklere aykırılık).

Kırıkkale 1. Sulh Ceza Hâkimliği (E.2025/187) ve Sandıklı Sulh Ceza Hâkimliği (E.2025/196) başvuruları birleştirilmiş, yetkisizlik yönünden kısmi redle esasa geçilmiştir.

AYM Gerekçesi: Ölçülülük ve Orantılılık İhlali

Suçta ve Cezada Kanunilik (AY md. 38): Kural şeklen kanuni, erişilebilir ve öngörülebilir olup ilk ihlalde ceza tutarı nettir (brüt asgari ücretin 5 katı). Ancak tekerrürde 5 kat artırım için süre sınırı yokluğu kritiktir.

Hukuk Devleti (AY md. 2): Kanun koyucu, özel öğretim kurumlarını denetim altına almak için kademeli cezalandırma (md. 6, 11) öngörmüş; meşru amaç (etkili denetim) elverişli ve gereklidir. Orantılılıkta ise sorun: Süresiz tekerrür tehdidi, kurumları 'sürekli ağır ceza' altında bırakır, katlanılamaz külfet yükler.

AYM, Kabahatler Kanunu md. 4'teki çerçeve normlara atıf içtihatlarını (E.2023/140, K.2024/81) referans göstererek idari suçlarda esneklik tanır, ancak süre belirsizliği orantısızdır.

(d) Bendi Özel: Yönetmelik ihlalleri için kabahatlerin kanunilik ilkesi (AY md. 38) sorunu; önceki iptal (E.2024/163, K.2025/41) teyit edilmiştir.

Karşıoylar ve Ek Gerekçeler

Muhterem İnce ve Ömer Çınar: Tekerrür süresi kanun koyucu takdiri; Kabahatler Kanunu md. 4 ve TCK atıf yokluğu anayasal zorunluluk getirmez.

Yusuf Şevki Hakyemez (ek): (d) bendinde yönetmelikle kabahat ihdası kanunilik ihlalidir.

Uygulama ve Mesleki Etkiler

• Yürürlük: 9 ay erteleme (AY md. 153/3, 6216 md. 66/3), hukuki boşluk önler.
• İdare Hukuku: Tekerrür hesaplarında süre sınırı zorunlu hale gelir; idari yargıda (İYUK md. 2) yeniden değerlendirme.
• Eğitim Kurumları Avukatları: İptal öncesi cezalar için sulh ceza hâkimliklerinde itiraz stratejisi.

Pratik Öneriler:

• Tekerrür iddialarında süre delili talep edin.
• Yönetmelik ihlallerinde kanunilik itirazı yükseltin.
• İptal sonrası idari para cezası davalarında ölçülülük testini vurgulayın.

Bu karar, idari yaptırımlarda belirlilik ve orantılılığı güçlendirerek hukuk güvenliğini pekiştirir. (Kelime sayısı: 612)