Araştırma ve Öğretim Görevlisi Atamalarında Yönetmelik Kriterleri: Anayasa ve Liyakat Sorunu
Lawantra
11.05.2026
Araştırma ve Öğretim Görevlisi Atamalarında Anayasal Sorunlar: Liyakat ve Kanunilik İlkesi
Yükseköğretimde araştırma görevlisi (AG) ve öğretim görevlisi (ÖG) atamaları, YÖK'ün yönetmelikle belirlediği ön değerlendirme (ALES, dil, not ortalaması) ve nihai değerlendirme (bilim sınavı %30) usulleriyle yapılmaktadır. Bu sistem, Anayasa md. 130'un kanunilik ilkesine ve md. 70'teki liyakat esaslarına aykırıdır. Avukatlar için idari dava stratejileri açısından kritik bir konudur.
Anayasal Çerçeve
Anayasa md. 130: Yükseköğretim elemanlarının atamaları kanunla düzenlenir. Md. 128: Kamu görevlilerinin nitelikleri kanunla belirlenir. Md. 70: Hizmete almada liyakat ve eşitlik esastır. Md. 13: Temel haklar ancak kanunla sınırlanabilir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu md. 33 ve Ek md. 38, sınırlı şartlar öngörür (lisansüstü eğitim, yaş sınırı). 657 sayılı DMK ise özel kanunlara tabidir.
Yönetmeliklerin Hukuka Aykırılığı
78 sayılı KHK Ek md. 8 (703 sayılı KHK ile ilga), ALES'i baraj olarak düzenlemişti. Güncel YÖK Yönetmeliği, ALES'i puanlamaya dahil ederek fonksiyon gaspı yapar. Anayasa Mahkemesi (E.2006/120, K.2009/151): Nitelikler kanunla düzenlenmeli, yönetmeliğe bırakılamaz.
Danıştay İDDK (E:2017/3658, K:2019/885; E:2019/9586, K:2021/108): Yaş sınırı gibi kriterler kanunla olmalı. Ölçülülük testi: Bilim sınavı %30'a düşürülerek liyakat zedelenir.
Tarihsel Gelişim ve Eleştiri
ALES, matematik ağırlıklı olup hukuk AG'leri için elverişsizdir. Yabancı dil kanuni dayanağı yok (eski 1946 Kanunu'nda vardı). Liyakat, alan bilgisiyle ölçülmelidir.
Pratik Sonuçlar ve Dava Stratejileri
Atamalar yıllardır aykırı yapılmıştır. İptal davaları için normlar hiyerarşisi, ölçülülük ve liyakat argümanları kullanılmalı. Danıştay 8. Daire'deki davalar emsal teşkil eder. Avukatlar, ÖYP ve kadro güvencesi sorunlarını da gündeme getirmelidir.
Sonuç: Yönetmelik, Anayasa'ya aykırıdır. Alan sınavı esas alınmalı, nesnel ve denetlenebilir olmalıdır. Hukukçular, liyakat için yargı mücadelesini sürdürmelidir. (Kelime sayısı: 458)
Bu Makaleyi Paylaş
İlgili Haberler
En Yeni Hukuk Yazılım Güncellemeleri ve Faydalı Özellikler
Modern hukuk büroları için en yeni yazılım güncellemeleri! Yapay zeka, UYAP entegrasyonu ve zaman kazandıran LegalTech çözümleriyle süreçlerinizi hızlandırın.
Hukuk Bürolarında Etkili İş Akışları İçin Teknolojik Çözümler
Hukuk büronuzda iş akışlarını dijitalleştirip hataları sıfırlayın. LPM, CRM ve otomasyon gibi teknolojik çözümlerle verimliliğinizi hemen zirveye taşıyın.