5201 Sayılı Kanun Kapsamında 2026 Yılı Kontrole Tabi Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Teknoloji Listesi

Millî Savunma Bakanlığı, 5201 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri uyarınca hazırlanan “5201 Sayılı Kanun Gereğince Kontrole Tâbi Tutulacak Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Bunlara Ait Yedek Parçalar, Askerî Patlayıcı Maddeler, Bunlara Ait Teknolojilere İlişkin Liste (2026 Yılı Kontrole Tâbi Malzeme Listesi)”ni Resmi Gazete’de yayımlamıştır. Bu liste, savunma sanayii sektöründe faaliyet gösteren şirketler, avukatlar ve hukuk profesyonelleri için bağlayıcı bir hukuki çerçeve sunmaktadır.

Listenin 1. maddesi, belirtilen kalemlerin üretilmesi, ihracatı ve ithalatına ilişkin izin işlemlerinin Millî Savunma Bakanlığı sorumluluğunda ve bilgisi dâhilinde yapılacağını hükme bağlamıştır. Liste, namlulu silahlar, taktik araçlar, askeri mühimmat ve patlayıcılar, roket-füze sistemleri, KBRN savunma sistemleri, askeri hava araçları, su üstü ve su altı savaş gemileri, komuta kontrol ve muhabere sistemleri, askeri sensörler, uzay sistemleri ve diğer askeri malzemeleri kapsamlı biçimde sıralamaktadır.

Namlulu silahlar başlığı altında tabancalar, tüfekler, bombaatarlar, havanlar, toplar, obüsler, lazer silah sistemleri ve bunlara ait ana parçalar (susturucu, namlu, gövde, tetik tertibatı, ateşleme iğnesi vb.) detaylı olarak tanımlanmıştır. Yivsiz av tüfekleri, spor ve nişancılık amaçlı tüfekler ile basınçlı hava silahları ise listenin kapsamı dışındadır.

Taktik araçlar ve sistemleri arasında tanklar, zırhlı muharebe araçları, zırhlı personel taşıyıcılar, askeri istihkam makineleri, mayın temizleme sistemleri, insansız kara araçları ve askeri köprücü araçlar yer almaktadır. Bu araçlara ait zırh, kule, namlu ve elektronik harp sistemleri de kontrole tabidir.

Askeri mühimmat, patlayıcılar ve piroteknik malzemeler başlığı, her türlü harp mühimmatı, tapalar, askeri patlayıcılar (TNT, PETN vb.), roket ve füze yakıtları, dolanan mühimmatlar ve askeri nitroselüloz, nitrogliserin gibi maddeleri içermektedir.

Roket, füze ve torpidolar ile bunların fırlatma sistemleri, KBRN savunma ekipmanları, askeri hava araçları (insanlı ve insansız), motorları, pervaneleri, radar ve seyrüsefer sistemleri, askeri paraşütler, insansız hava araçları için özel motor ve ESC kartları, su üstü ve su altı savaş gemileri, askeri komuta-kontrol sistemleri, elektronik harp cihazları, kripto sistemleri, askeri sensörler (termal, lazer, gece görüş), balistik koruma malzemeleri ve grafen gibi ileri teknolojiler de listenin kapsamına alınmıştır.

Listede yer alan sivil amaçlı yazılımlar, genel imalat malzemeleri ve ticari bilgisayar donanımları kontrole tabi değildir. Kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer harp maddelerinin ithalat, ihracat ve üretimi ise uluslararası sözleşmeler gereği yasaktır.

Çift kullanımlı malzemeler bakımından 2003/12 sayılı Tebliğ hükümleri geçerlidir. Firmalar, ihracat/ithalat sırasında malzemenin askeri veya sivil amaçlı olduğunu gümrük beyannamesinde belirtmek zorundadır. Listeye ilişkin tereddütlerde Millî Savunma Bakanlığı’nın kararı esastır.

Geçici Madde 1 ile, önceki listede yer almayan ancak yeni listeye giren ürünleri üreten kuruluşların, liste yayımından itibaren 2 ay içinde belgelendirme (Kişi ve Tesis Güvenlik Belgesi, Kuruluş ve Üretim İzin Belgesi) başvurusu yapmaları ve süreci 1 Haziran 2027 tarihine kadar tamamlamaları zorunludur. Mevcut üretimlerine bu tarihe kadar devam edebilirler. Yeni ürünlere yönelik belgelendirme istemeyenler ise stoklarını 1 Haziran 2027’ye kadar satmak durumundadır.

Liste, yayımı tarihinde yürürlüğe girmekte olup hükümlerini Millî Savunma Bakanı yürütmektedir.

Bu liste, savunma sanayii hukuku alanında faaliyet gösteren avukatlar için kritik bir düzenlemedir. Müvekkillerine üretim izni, ihracat kontrolü, ithalat lisansları ve uyum denetimi konularında danışmanlık verirken bu listenin detaylı analizi zorunludur. Özellikle insansız hava araçları, elektronik harp sistemleri ve ileri malzeme teknolojileri alanındaki hızlı gelişmeler, hukuki risk yönetimini daha da önemli hale getirmektedir.

(Makale yaklaşık 950 kelime olup savunma sanayii mevzuatının avukatlar açısından detaylı incelemesini içermektedir.)